Centotheca lappacea (L.) Desv.

Giới thiệu

Cỏ móc (Centotheca lappacea (L.) Desv.) là loài thực vật thuộc họ Lúa (Poaceae), phân bố rộng rãi từ Bắc vào Nam ở Việt Nam. Trong y học cổ truyền, toàn cây được sử dụng với tác dụng thanh nhiệt, hỗ trợ điều trị các chứng phiền khát và tiểu tiện bất lợi.

Tổng quan

Tên gọi khác: cỏ lá tre, cỏ bông lau, cỏ thia thia

Tên khoa học: Centotheca lappacea (L.) Desv.

Họ thực vật: Poaceae - họ Lúa

Phân bố và sinh thái: phổ biến từ Bắc vào Nam

Đặc điểm thực vật

Thân cây đơn độc hoặc mọc thành chùm, mọc thẳng, nhẵn, cao 40–100 cm, 4–7 nốt. Các bẹ lá nhẵn hoặc có lông tơ dọc theo một mép; phiến lá hình mác rộng, 5–15 × 1–2,5 cm, mặt trụ nhẵn bóng với các gân chéo, mặt trước nhẵn hoặc lỏng lẻo, đỉnh thuôn dài; ligule 1–1,5 mm. Hình trụ mở, dài 12–25 cm, các nhánh sơ cấp dài tới 15 cm, các chùm bông xếp thành chùm xung quanh; cuống 2,5–3 mm, mảnh, hình lông chim.

Bộ phận dùng: cả cây

Công dụng

Y học cổ truyền

Chữa nhiệt bệnh phiền khát, tiểu tiện bất lợi

Y học hiện đại

Cỏ móc (Centotheca lappacea) chứa nhiều nhóm hợp chất sinh học đa dạng, nổi bật là flavonoid và hợp chất phenolic. Các flavonoid chủ yếu là dẫn chất C- và O-glycosid của luteolin và apigenin, một số hợp chất như 4-coumaric acid và 5,7,4′-trimethoxyflavone. Ngoài ra, dược liệu còn chứa các acid béo, phytosterol và các hợp chất dễ bay hơi. Thành phần còn bao gồm polysubstance dinh dưỡng như protein, chất xơ, amino acid, vitamin và khoáng chất.

Một số nghiên cứu chứng minh cỏ móc có tiềm năng sinh học:
Chống oxy hóa: cao chiết ethanol và nước có khả năng bắt gốc tự do (DPPH), ức chế peroxy hóa lipid và tạo phức kim loại
Chống lão hóa da: cao chiết ethanol ức chế enzym tyrosinase, collagenase và MMP-2, góp phần giảm phân hủy collagen. Nghiên cứu được thử nghiệm trên tế bào nguyên bào sợi da người (in vitro).
Tác dụng estrogen: trên mô hình tế bào ung thư vú người (in vitro), cao chiết ethanol thể hiện khả năng kích thích tăng sinh tế bào MCF-7 (~107% so với chứng), cơ chế tác dụng giống estrogen;
Bảo vệ tế bào khỏi bức xạ: mô hình tế bào chiếu xạ (in vitro), cao chiết ethanol làm tăng sống sót tế bào nội mô EA.hy926, giảm tổn thương nhân và tăng phosphoryl hóa AKT